جمال الدين محمد الخوانساري

169

شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )

صلّى اللّه عليه وآله ، يا اين كه مراد اعتقاد اين مرتبه است در خود باعتبار اعمال وافعال خود بي اين كه وحى رسيده باشد باو بآن از جانب خداى عزّ وجلّ وظاهرست كه آن حضرت صلّى اللّه عليه وآله نيز بي اعلامى از جانب خدا بآن اعتقاد اين مرتبه در بارهء خود نمىكرده ، وبا وجود آن اعلام داخل درين حكم نباشد ، واگر مراد بهترى از ديگرى باشد اگر همه خصوص يك شخص باشد اين نيز عجب وخود بيني است وحمق وسخافت عقل ، زيرا كه نهايت مرتبه اينست كه بسيارى از اعمال بد در أو مشاهده كند كه خود را برى داند از آنها وبمجرّد اين حكم ببهترى خود از أو نتوان كرد ، زيرا كه گاه باشد كه كارى كرده باشد يا بعد از اين بكند كه تلافى وجبر آنها بكند ، وهمچنين محتمل است كه از أو بعد از اين بدى چند صادر شود بدتر از أو ، وبنا بر اين نيز مراد اعتقاد اين معنى است بخود بدون اعلام إلهي بآن ، پس اعتقاد همهء أنبيا وأوليا صلوات اللّه عليهم هر گاه از راه اعلام إلهي باشد داخل درين حكم نباشد ، واگر مسلمانى خود را بهتر از كافرى داند أو نيز همين اعتقاد مىتواند كرد كه أو با وجود اسلام بهتر از آن كافرست با وجود كفر ، واين در حقيقت از راه اعلام از جانب خداست بآن ، نه از راه مجرّد مشاهدهء اعمال وافعال خود وأو ، وبا وجود اين حكم ببهترى عاقبت نمىتوان كرد بسا باشد كه أو توفيق اسلام وحسنات يابد يا خللى در عقايد اين نعوذ باللّه منه راه يابد . 5702 شرّ النّاس من لا يبالي ان يراه النّاس مسيئا . بدترين مردم كسيست كه پروا نكند از اين كه ببينند مردم آنرا گنهكار ، زيرا كه اين معنى در حقيقت اعلام مردم است باين كه أو را از خداى عزّ وجلّ باكى وپروائى نباشد نعوذ باللّه منه . 5703 شرّ القول ما نقض بعضه بعضا . بدترين سخن آنست كه بشكند بعضي از آن بعض ديگر را ، يعنى بعضي از آن